مهر: ایزدی که در زبان ما زندگی می‌کند

اگر امروز کسی را «مهربان» بنامید، بدون اینکه بدانید، نامِ یک ایزد ۳۵۰۰ ساله را بر زبان آورده‌اید. «مهر» در فارسی امروز یعنی محبت و گرما — اما این واژه یک‌بار نام یکی از بزرگ‌ترین ایزدان جهان باستان بود.

سه هزار سال اول آفرینش

Maryam Salari

6/25/20261 min read

از هند تا روم، از روم تا زبانِ ما

میترا — یا همان مهر — یکی از کم‌نظیرترین شخصیت‌های اسطوره‌ای است. او ایزدی نیست که در یک فرهنگ متولد شده و همان‌جا مانده باشد. داستانش یک سفر واقعی است؛ از متون ودایی هند تا اوستای ایران، و از آن‌جا تا غارهای زیرزمینی امپراتوری روم.

هر بار که از مرزی گذشت، شکل تازه‌ای گرفت — اما یک چیز ثابت ماند: پیمان.

چرا «مِهر» در ایران نمُرد؟

با گذر زمان و تغییر دوران، بسیاری از آیین‌های کهن از سطح جامعه محو شدند. اما مهر راهِ دیگری انتخاب کرد. به جای مقاومت، پنهان شد — در زبان، در تقویم، در جشن‌ها. ماه مهر، جشن مهرگان، شبِ یلدا، و واژه‌ی مهربانی؛ همه نشانه‌هایی از یک حضورِ پیوسته‌اند.

در این اپیزود می‌فهمیم چرا این ایزد قدیمی هنوز در ناخودآگاهِ فرهنگ ما زنده است.

✨ اگر می‌خواهید بدانید چطور نامِ یک ایزد باستانی تبدیل به کلمه‌ای شد که هر روز به کار می‌بریم، این اپیزود پادکست سبو را گوش کنید.

منابع

اوستا، ترجمه و تفسیر ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر.

زرتشتیان: باورها و آیین‌ها، نوشته‌ی مری بویس، ترجمه‌ی ع. پاشایی، انتشارات ققنوس.

• تاریخ اساطیری ایران — دکتر ژاله آموزگار

• شناخت اساطیر ایران — جان هینلز

• گاه شماری و جشن های ایران باستان - هاشم رضی

سپاس که تا پایان این یادداشت همراه من بودید.

در پادکست سبو می کوشم قصه‌های کهن را به امروز بیاورم؛ جایی که هر روایت، نجوایی از تاریخ و هویت ماست.

مریم سالاری | روای پادکست سبو.

در پلتفرم های زیر با پادکست سبو همراه باشید